Kimberlit jest jedną z najbardziej zagadkowych skał na Ziemi, łącząc w sobie tajemnice głębokiego płaszcza, gwałtownej magmatycznej erupcji oraz genezy diamentów. Jego badanie pozwala geologom zaglądać na głębokości, których nie da się dosięgnąć ani odwiertami, ani tradycyjnymi metodami geofizycznymi. Zrozumienie natury kimberlitu ma znaczenie zarówno dla podstawowych badań naukowych nad wnętrzem planety, jak i dla poszukiwań złóż surowców mineralnych o ogromnej wartości ekonomicznej.
Geneza i występowanie kimberlitu
Kimberlit jest skałą magmową pochodzenia głębinowego, zaliczaną do grupy ultrazasadowych skał wulkanicznych. Wyróżnia się bardzo niską zawartością krzemionki, a wysoką zawartością MgO oraz alkaliów, co czyni go petrologicznie odmiennym od typowych bazaltów czy andezytów. Najważniejszą cechą jest jednak jego związek z głębokim płaszczem Ziemi: magma kimberlitowa powstaje prawdopodobnie na głębokościach przekraczających 150 km, w strefie stabilności diamentów, a nawet sięgających 250–300 km.
Proces powstawania magmy kimberlitowej wiąże się z częściowym topnieniem płaszcza w warunkach podwyższonej zawartości lotnych składników, takich jak CO₂ i H₂O. Obecność tych składników obniża temperaturę topnienia perydotytowego płaszcza i umożliwia powstanie niezwykle mobilnego, niskolepkiego stopu. Ta specyficzna magma jest bogata w pierwiastki śladowe i lotne, co sprawia, że jej ewolucja chemiczna przebiega inaczej niż w przypadku bardziej typowych magm bazaltowych.
Kluczowe znaczenie dla genezy kimberlitu ma nie tylko skład chemiczny płaszcza, lecz także jego struktura i historia termiczna. Kimberlity najczęściej związane są z kratonami – najstarszymi, stabilnymi fragmentami litosfery kontynentalnej, które charakteryzują się grubą, chłodną i chemicznie zubożoną strefą płaszcza. To właśnie tam powstaje tzw. płaszcz litospferyczny bogaty w perydotyty i eklogity, w których krystalizują diamenty. Gdy w takiej strefie dojdzie do lokalnego podwyższenia temperatury lub wprowadzenia dodatkowych lotnych składników, może zainicjować się proces topnienia częściowego i generacji magmy kimberlitowej.
Występowanie kimberlitów w skali globalnej jest mocno niejednorodne. Najważniejsze prowincje kimberlitowe znajdują się w Afryce Południowej (słynna kopalnia Kimberley w Republice Południowej Afryki dała nazwę całej skale), w Rosji (Sybiria – przede wszystkim Jakucja), w Kanadzie (prowincja NWT i Nunavut), Brazylii oraz w Indiach i Australii. Wszystkie te rejony łączy obecność starych kratonów prekambryjskich, takich jak Kaapvaal, Sibiria czy Dharwar. W obrębie młodszych, aktywnych tektonicznie orogenów kimberlity niemal nie występują, co dodatkowo podkreśla ich związek ze starą, stabilną litosferą.
Jednym z kluczowych zagadnień badawczych jest czasowa koncentracja erupcji kimberlitowych. Analizy datowań izotopowych pokazują, że wiele prowincji kimberlitowych było aktywnych epizodycznie, w stosunkowo krótkich oknach geologicznych. Przykładowo część kimberlitów południowoafrykańskich powstała w kimerydzie, a inne w kredzie. Z kolei syberyjskie kimberlity wiążą się z określonymi impulsami magmatycznymi w mezozoiku. Pojawiają się hipotezy łączące te epizody z głębokimi pióropuszami płaszczowymi lub rozciąganiem litosfery podczas rozpadu superkontynentów.
Ważnym aspektem genezy kimberlitów jest również ich ogromna szybkość wynoszenia materiału z głębokiego płaszcza ku powierzchni. Szacunki oparte na badaniach diamentów wskazują, że czas transportu od strefy stabilności diamentu do powierzchni może wynosić zaledwie godziny do kilku dni. Tylko tak gwałtowny transport pozwala zachować diament w stanie nienaruszonym; przy wolniejszym wznoszeniu uległby on przeobrażeniu w grafit. Tę ekstremalną dynamikę erupcji odzwierciedla specyficzna struktura geologiczna kimberlitów i ich kontakt z otaczającymi skałami.
Właściwości petrologiczne, strukturalne i mineralogiczne
Kimberlity mają złożoną budowę petrogrficzną, a ich tekstura często rejestruje historię gwałtownego procesu erupcyjnego. Klasyczny kimberlit rurociągowy składa się z kilku stref: w centralnej części występuje wypełnienie brekcjowe lub tufowe, otoczone masywną, niekiedy porfirową skałą, przechodzącą ku górze w produkty piroklastyczne. Sam „komin” ma kształt soczewki, lejka lub nieregularnego cylindra, który przecina stare skały krystaliczne lub metamorficzne kratonu.
Pod względem teksturalnym często spotyka się strukturę porfirową, w której większe kryształy (fenokryształy) oliwinu, flogopitu czy granatu tkwią w drobnoziarnistej lub szkliwistej masie podstawowej. Powszechne są także brekcje zawierające fragmenty skał płaszczowych (ksenolity) oraz fragmenty skał otoczenia (ksenolity litosferyczne). Te obce fragmenty skał, rozerwane i porwane przez wznoszącą się magmę, stanowią kluczowy materiał do rekonstrukcji składu i warunków fizykochemicznych głębokiego płaszcza litospferycznego.
Z perspektywy mineralogicznej kimberlit zalicza się do skał ultrazasadowych, bogatych w Mg, Fe, a ubogich w SiO₂. Dominującymi minerałami są: oliwin (często silnie serpentynizowany), flogopit, karbonaty (np. kalcyt, dolomit), a także różnego rodzaju minerały akcesoryczne, takie jak perowskit, spinel chromowy, ilmenit, granat i rutyl. To właśnie akcesoryczne minerały bogate w tytan, chrom czy niob są wykorzystywane jako wskaźnikowe minerały poszukiwawcze podczas eksploracji geologicznej.
Oliwin w kimberlitach jest szczególnie istotny, ponieważ często występuje jako ksenokryształy – kryształy pochodzące z płaszcza, a nie wykrystalizowane bezpośrednio z magmy kimberlitowej. Po jego składzie chemicznym można wnioskować o stopniu zubożenia płaszcza w pierwiastki łatwo topniejące oraz o ciśnieniu i temperaturze, w jakich powstał. Wielu badaczy wykorzystuje parametry chemiczne oliwinu, takie jak stosunek Mg/Fe czy zawartość niklu, do rekonstrukcji historii geochemicznej płaszcza.
Istotną cechą kimberlitów jest wysoka zawartość lotnych składników, zwłaszcza CO₂, co powoduje intensywną karbonatyzację skały zarówno podczas krystalizacji, jak i wtórnych procesów hydrotermalnych. W efekcie kimberlity często są częściowo lub w całości przekształcone w skały karbonatowe z domieszką serpentynitu. Ten etap przemian wtórnych utrudnia interpretację pierwotnego składu magmy, ale jednocześnie dostarcza informacji o cyrkulacji płynów hydrotermalnych w obrębie kominów kimberlitowych.
W petrologii wyróżnia się kilka typów kimberlitów w zależności od ich składu mineralnego i geochemicznego. Klasyczne kimberlity typu I są bogate w oliwin i charakteryzują się umiarkowanie zubożonym składem izotopowym Sr-Nd, co sugeruje ich pochodzenie z zubożonego płaszcza kratonowego. Z kolei kimberlity typu II (czasem określane jako eklogitowe) mają większy udział komponentu pochodzenia skorupowego, co może świadczyć o recyklingu skorupy oceanicznej w płaszczu. Tego typu zróżnicowanie wskazuje, że płaszcz będący źródłem kimberlitów nie jest jednorodny, lecz składa się z mozaiki bloków o zróżnicowanej historii geochemicznej.
Ważnym zagadnieniem w badaniach kimberlitów jest analiza pierwiastków śladowych i izotopów, takich jak Sr, Nd, Pb czy Hf. Służą one do określenia wieku skał, związków z innymi prowincjami magmatycznymi oraz stopnia zubożenia lub wzbogacenia płaszcza. Kimberlity często wykazują anomalnie wysokie zawartości niektórych pierwiastków, np. lekkich lantanowców, co świadczy o skomplikowanych procesach metasomatycznych w płaszczu. Metasomatoza, polegająca na wprowadzaniu do płaszcza nowych faz mineralnych przez ciecze i topnie bogate w lotne, modyfikuje jego skład i sprzyja generacji kimberlitowych magm bogatych w diamenty oraz inne rzadkie minerały.
Kominy kimberlitowe (pipes) mają wyraźną architekturę wewnętrzną. Dolną część stanowią zwykle skały podsadzkowe, bardziej masywne i mniej zbrekcjowane, przechodzące ku górze w strefy intensywnie brekcjowe i tufowe. W obrębie tych struktur występują różne facje: facja diatremowa (przeważająca część komina z brekcją piroklastyczną), facja kraterowa (produkty osadzane w pobliżu powierzchni, nierzadko z domieszką materiału osadowego) oraz facja podsadzkowa reprezentująca głębsze partie kanału erupcyjnego. Każda z tych facji ma odmienny charakter petrologiczny i potencjał diamentonośny, dlatego szczegółowe kartowanie wewnętrznej budowy komina ma podstawowe znaczenie dla górnictwa diamentowego.
Kimberlit jako klucz do wnętrza Ziemi i znaczenie ekonomiczne
Jednym z najważniejszych powodów intensywnych badań kimberlitów jest ich rola jako „okien” w głąb płaszcza. Ksenolity perydotytów, eklogitów i innych skał płaszczowych, wyniesione w kimberlitowej magmie, są jedynym fizycznym materiałem, jaki geolodzy mogą badać bezpośrednio z głębokości znacznie przekraczających 100 km. Analizy geochemiczne i petrologiczne tych ksenolitów pozwalają odtworzyć historię termiczną kratonów, zrozumieć rozkład temperatur i ciśnień w płaszczu oraz poznać procesy, które prowadzą do powstawania głęboko osadzonych złóż diamentów.
Diamenty stanowią najbardziej spektakularny, ale nie jedyny składnik ekonomicznie cenny w kimberlitach. W wielu przypadkach kimberlity towarzyszą złożom innych surowców, takich jak niob, tantal, pierwiastki ziem rzadkich czy fosforany. Jednak to diamenty nadają tej skale wyjątkowe znaczenie. Diamenty powstają w głębokim płaszczu, w warunkach wysokiego ciśnienia i umiarkowanej temperatury, a ich wiek nierzadko przekracza miliard lat. Transportowane przez magmę kimberlitową do powierzchni stają się rejestratorami warunków fizykochemicznych panujących głęboko w Ziemi w odległej przeszłości geologicznej.
Badania inkluzji mineralnych zamkniętych w diamentach dostarczają informacji o składzie płaszcza oraz o obecności pierwiastków lotnych, takich jak woda czy dwutlenek węgla, na dużych głębokościach. Niektóre inkluzje reprezentują wysokociśnieniowe odmiany minerałów, np. wadsleyań czy ringwoodyt, co pozwala wnioskować o pochodzeniu części diamentów ze strefy przejściowej płaszcza. Takie odkrycia mają fundamentalne znaczenie dla modelowania globalnego obiegu wody, węgla oraz dla dynamicznych modeli konwekcji płaszcza.
Z punktu widzenia geofizyki kimberlity wskazują na istnienie silnie zróżnicowanej, wielowarstwowej struktury płaszcza litospferycznego. Analizy fal sejsmicznych oraz badań magnetycznych i grawimetrycznych w obrębie prowincji kimberlitowych pomagają kalibrować modele struktury litosfery. Konfrontacja danych petrologicznych z obserwacjami geofizycznymi umożliwia powiązanie prędkości fal sejsmicznych z konkretnymi składami mineralnymi i temperaturami. Kimberlity i ich ksenolity pełnią więc rolę „kamieni milowych” przy interpretacji sygnałów z wnętrza Ziemi.
W wymiarze ekonomicznym kimberlity stanowią główne pierwotne źródło diamentów na Ziemi. Choć znaczna część diamentów obecnie jest wydobywana ze złóż aluwialnych i eluwialnych, to właśnie erozja kominów kimberlitowych dostarczała tych kamieni szlachetnych do systemów rzecznych i osadów powierzchniowych. Odkrycie kominów diamentonośnych wymaga połączenia metod geofizycznych, geochemicznych oraz klasycznej kartografii geologicznej. Poszukiwania często zaczynają się od identyfikacji minerałów wskaźnikowych: chromitowego spinelu, ilmenitu, granatu typu G10 czy perowskitu, które w zwięzłej formie przetrwały erozję i mogą być znalezione w osadach rzecznych.
Sam proces eksploatacji kominów kimberlitowych jest technologicznie złożony. Najpierw przeprowadza się szczegółowe wiercenia rdzeniowe, które pozwalają rozpoznać budowę wewnętrzną komina, zawartość diamentów (tzw. „grade”) oraz zmienność litologiczną w pionowym profilu. Następnie planuje się eksploatację odkrywkową lub podziemną w zależności od głębokości i wielkości komina. Przeróbka rud kimberlitowych wymaga delikatnego kruszenia, separacji gęstościowej i zastosowania technik fluorescencyjnych, aby zminimalizować uszkodzenia diamentów. Wysoka wartość ekonomiczna surowca wymaga precyzyjnej kontroli każdego etapu produkcyjnego.
Kimberlity są także kluczowe dla badań nad ewolucją kontynentów. Analizy wieku izotopowego zarówno samej skały, jak i zawartych w niej ksenolitów, pozwalają odtworzyć historię powstawania i stabilizacji kratonów. Stare ksenolity perydotytowe wskazują na bardzo wczesne odcinki dziejów Ziemi, kiedy kształtowały się pierwsze kontynenty. Z kolei młodsze impulsy kimberlitowe mogą świadczyć o epizodach rozciągania litosfery i związanych z nimi zmianach w reżimie tektonicznym.
W ostatnich dekadach kimberlity stały się również przedmiotem zainteresowania w kontekście badań planetarnych. Analogia pomiędzy procesami generacji głębokich magm na Ziemi a potencjalnymi mechanizmami w płaszczach innych planet skalistych, takich jak Mars czy Wenus, pozwala rozszerzyć wnioski z badań kimberlitów na problematykę ogólnej ewolucji planet. Idea gwałtownych, bogatych w lotne topnień, które przecinają grubą litosferę i w krótkim czasie wynoszą materiał z głębi, może być uniwersalna w skali Układu Słonecznego, nawet jeśli dokładne składy chemiczne i mineralogia różnią się od ziemskich.
Niezwykle istotna jest również rola kimberlitów w rekonstrukcji globalnych cykli pierwiastków, zwłaszcza węgla. Ponieważ magmy kimberlitowe są bogate w CO₂, interpretowane bywają jako ważny element długookresowego obiegu węgla pomiędzy wnętrzem planety a powierzchnią. Wyprowadzenie znacznej ilości węgla z głębokiego płaszcza poprzez erupcje kimberlitowe mogło wpływać na skład atmosfery w przeszłości geologicznej, potencjalnie oddziałując na klimat w skali dziesiątek milionów lat. Z kolei wprowadzenie węgla w postaci karbonatów z powrotem do płaszcza przez subdukcję skorupy oceanicznej zamyka pętlę tego długoterminowego cyklu.
Zrozumienie kimberlitów jest więc nie tylko kwestią lokalnych procesów magmatycznych, ale też jednym z kluczy do interpretacji historii Ziemi jako dynamicznego systemu geochemicznego i tektonicznego. Łączą one w sobie aspekt geologii głębokiej, mineralogii wysokociśnieniowej, geofizyki płaszcza oraz ekonomii surowców. Ich badania wymagają współpracy specjalistów z wielu dziedzin: petrologów, geochemików, sejsmologów, specjalistów geoinformatyki oraz inżynierów górniczych, co czyni kimberlit doskonałym przykładem interdyscyplinarnego problemu nauk o Ziemi.
Znaczenie kimberlitów dla praktyki geologicznej i badań naukowych
Z perspektywy praktycznej kimberlity stały się jednym z głównych obiektów poszukiwań geologicznych na świecie. Firmy górnicze inwestują ogromne środki w eksplorację kratonów w nadziei odkrycia nowych kominów diamentonośnych. Rozwój metod geofizycznych, takich jak lotnicza magnetometria, elektromagnetyka i grawimetria, pozwala na wykrywanie subtelnych anomalii związanych z obecnością kimberlitów pod pokrywą osadową. Jednocześnie geolodzy terenowi analizują osady rzeczne i glacjalne, poszukując minerałów wskaźnikowych, które mogły zostać przetransportowane na znaczne odległości od pierwotnego komina.
Wysoka wartość ekonomiczna diamentów wymusza ciągłe doskonalenie modeli geologicznych określających, które kominy kimberlitowe są potencjalnie bogate w diamenty, a które ubogie. Nie każdy kimberlit zawiera ekonomicznie istotne złoża. O diamentonośności decyduje wiele czynników: zawartość diamentów w płaszczu źródłowym, efektywność ich wynoszenia podczas erupcji, stopień rozcieńczenia przez materiał piroklastyczny, a także późniejsze procesy erozyjne. Tworzy się złożone modele statystyczne, które uwzględniają granulometrię diamentów, ich rozmieszczenie w różnych facjach komina oraz parametry geochemiczne wskaźnikowych minerałów.
Dla nauki o Ziemi kimberlity są jednym z najcenniejszych źródeł informacji o głębokim płaszczu. Badania laboratoryjne wysokociśnieniowe, w których symuluje się warunki powstawania diamentów i ich inkluzji, są kalibrowane na podstawie rzeczywistych minerałów wydobytych z kominów kimberlitowych. Pozwala to testować modele fazowe płaszcza, relacje między temperaturą, ciśnieniem a stabilnością poszczególnych minerałów oraz procesy częściowego topnienia. Dzięki temu można lepiej zrozumieć, jak zmienia się skład mineralny płaszcza wraz z głębokością i czasem.
Kimberlity umożliwiają także testowanie hipotez dotyczących globalnej tektoniki płyt i jej zmian w czasie geologicznym. Jeśli znamy wiek danego kimberlitu oraz pozycję kontynentów w momencie jego erupcji, możemy powiązać impulsy kimberlitowe z konkretnymi wydarzeniami tektonicznymi, takimi jak powstawanie ryftów, rozpady superkontynentów, czy epizody intensywnego subdukcji. Porównując okresy wzmożonej aktywności kimberlitowej w różnych prowincjach, można wnioskować o globalnych zmianach w dynamice płaszcza.
Współcześnie coraz większą rolę odgrywa zastosowanie modelowania numerycznego i uczenia maszynowego w analizie danych kimberlitowych. Złożone zestawy informacji – od składu izotopowego, przez parametry teksturalne, po dane geofizyczne – są integrowane w ramach zaawansowanych modeli predykcyjnych. Celem jest lepsze rozumienie warunków sprzyjających powstawaniu magm kimberlitowych oraz wskazywanie obszarów największego potencjału surowcowego. Tego typu podejście łączy tradycyjną geologię terenową z nowoczesną analizą danych, pozwalając na bardziej efektywne planowanie eksploracji.
Nie można też pominąć aspektu edukacyjnego i popularyzatorskiego. Kimberlity stanowią wdzięczny temat do ilustracji zagadnień takich jak budowa wnętrza Ziemi, cykl skalny, warunki powstawania minerałów szlachetnych czy rola wysokiego ciśnienia w kształtowaniu materii. Próbki zawierające ksenolity płaszczowe i diamenty są wykorzystywane w muzeach i podczas zajęć akademickich, pomagając w przystępny sposób przybliżyć skomplikowane procesy głębokiego wnętrza planety. Obecność diamentów dodaje przy tym elementu atrakcyjności, który ułatwia zainteresowanie szerszej publiczności naukami o Ziemi.
W kontekście środowiskowym badania kimberlitów i związanych z nimi kopalń diamentów stają się polem do rozwoju nowoczesnych standardów odpowiedzialnego górnictwa. Eksploatacja kominów kimberlitowych może prowadzić do istotnej ingerencji w krajobraz, zmian warunków hydrologicznych oraz lokalnych problemów społecznych. Dlatego opracowywane są metody minimalizacji negatywnego wpływu, rekultywacji wyrobisk oraz monitoringu geotechnicznego i hydrogeologicznego. Wiedza geologiczna o kimberlitach jest w tym procesie niezbędna, gdyż pozwala odpowiednio zaprojektować systemy odwadniania, składowania odpadów i rekultywacji.
Kimberlity mają również znaczenie w badaniach nad ewolucją atmosfery i biosfery. Poprzez analizę izotopów węgla w karbonatach kimberlitowych można śledzić zmiany w globalnym cyklu węglowym oraz wpływ dużych erupcji na skład atmosfery. W niektórych regionach produkty wietrzenia kimberlitów tworzą specyficzne gleby, bogate w składniki odżywcze, co może wpływać na lokalną roślinność i bioróżnorodność. W ten sposób pozornie głębinowa, „czysto geologiczna” skała oddziałuje na powierzchniowe systemy ekologiczne i gospodarcze.
Wreszcie, badanie kimberlitów skłania do refleksji nad granicami ludzkich możliwości poznawczych w naukach o Ziemi. Dzięki nim uzyskujemy bezpośredni dostęp do fragmentów płaszcza, które powstały w czasach, gdy Ziemia była jeszcze młoda, a życie dopiero się kształtowało. Analizując te skały i zawarte w nich minerały, rekonstruujemy nie tylko historię kratonów czy ewolucję magmatyzmu, ale także szerszą opowieść o tym, jak zmieniała się nasza planeta w ciągu miliardów lat. Kimberlit staje się w tym sensie nie tylko obiektem badań, lecz także swoistym archiwum pamięci Ziemi.
FAQ – najczęściej zadawane pytania o kimberlit
Czym dokładnie jest kimberlit i czym różni się od innych skał wulkanicznych?
Kimberlit to ultrazasadowa skała wulkaniczna powstająca z magmy generowanej bardzo głęboko w płaszczu, zwykle poniżej 150 km. W odróżnieniu od typowych bazaltów ma niską zawartość krzemionki, dużo magnezu, bogactwo lotnych składników oraz charakterystyczne minerały, m.in. oliwin, flogopit i karbonaty. Często zawiera ksenolity płaszczowe i może być diamentonośny, co czyni go kluczowym obiektem badań i poszukiwań surowcowych.
Dlaczego kimberlity są głównym źródłem diamentów na Ziemi?
Diamenty krystalizują w głębokim płaszczu, w warunkach wysokiego ciśnienia i umiarkowanej temperatury. Aby dotarły na powierzchnię, potrzebują bardzo szybkiego transportu, inaczej uległyby przeobrażeniu w grafit. Magma kimberlitowa, bogata w lotne składniki, wznosi się gwałtownie i tworzy kominy przebijające grubą litosferę kratonów. Ten proces skutecznie wynosi diamenty wraz z ksenolitami płaszczowymi, dzięki czemu kimberlity stały się głównym pierwotnym gospodarzem złóż diamentów.
Jak geolodzy poszukują kimberlitów i rozpoznają złoża diamentów?
Poszukiwania rozpoczynają się od analiz geofizycznych, takich jak magnetometria, grawimetria i metody elektromagnetyczne, które wykrywają anomalie związane z kominami kimberlitowymi. Równolegle bada się osady rzeczne i glacjalne w poszukiwaniu minerałów wskaźnikowych: granatów G10, chromitów, ilmenitu czy perowskitu. Po zlokalizowaniu potencjalnych celów wykonuje się wiercenia rdzeniowe, analizuje zawartość diamentów i buduje modele geologiczne komina w celu oceny opłacalności eksploatacji.
Co ksenolity kimberlitowe mówią o wnętrzu Ziemi?
Ksenolity wyniesione w kimberlitach to fragmenty płaszcza i dolnej skorupy, które zachowały się w niemal pierwotnej postaci. Ich skład mineralny i chemiczny pozwala odtworzyć temperatury, ciśnienia i procesy, jakie zachodziły na głębokościach przekraczających 100 km. Dzięki nim wiemy, że pod kratonami istnieje gruba, chłodna i zubożona strefa płaszcza litospferycznego. Analiza izotopowa ksenolitów pomaga też określić wiek i historię stabilizacji kontynentów oraz rolę metasomatozy w modyfikowaniu płaszcza.
Czy kimberlity występują wszędzie, czy tylko w wybranych regionach świata?
Kimberlity występują głównie w obrębie starych kratonów prekambryjskich, takich jak Kaapvaal w Afryce Południowej, kraton syberyjski, kanadyjski czy brazylijski. W młodych orogenach i aktywnych strefach subdukcji niemal ich nie ma. Wynika to z faktu, że powstawanie magm kimberlitowych wymaga grubej, stabilnej litosfery i specyficznych warunków w płaszczu. Dlatego najbogatsze prowincje kimberlitowe koncentrują się w kilku wybranych regionach globu, a eksploracja skupia się właśnie na tych obszarach.
