Liczba koordynacyjna jest jednym z kluczowych pojęć opisujących strukturę i właściwości związków chemicznych, zwłaszcza kompleksów metali przejściowych. Pozwala zrozumieć, jak atom centralny oddziałuje z otaczającymi go ligandami, jak powstają złożone układy przestrzenne oraz dlaczego niektóre związki wykazują szczególne barwy, reaktywność czy znaczenie biologiczne. W artykule omówimy istotę liczby koordynacyjnej, sposoby jej wyznaczania oraz praktyczne zastosowania w różnych działach chemii i nauk pokrewnych.
Podstawy pojęcia liczby koordynacyjnej
Liczba koordynacyjna opisuje, ile atomów, jonów lub cząsteczek bezpośrednio wiąże się z atomem centralnym w kompleksie. W chemii koordynacyjnej tym atomem centralnym jest najczęściej kation metalu, który otoczony jest przez ligandy posiadające pary elektronowe zdolne do tworzenia wiązań koordynacyjnych. Pojęcie to wydaje się proste: liczymy, ile donorowych atomów wiąże się bezpośrednio z centrum metalicznym. W praktyce jednak pojawiają się subtelności związane z typem ligandów, geometrią kompleksu oraz stanem agregacji substancji.
Podstawowy przykład to jon kompleksowy heksaakwakobaltu(II): [Co(H₂O)₆]²⁺. Każda cząsteczka wody dostarcza parę elektronową z atomu tlenu, tworząc wiązanie koordynacyjne z kobaltem. Mamy tu sześć takich oddziaływań, zatem liczba koordynacyjna kobaltu wynosi 6. Nie ma znaczenia, że cząsteczka wody jest wieloatomowa – liczy się pojedynczy atom donorowy, w tym przypadku tlen. Analogicznie, w kompleksie tetraaminamiedzi(II), [Cu(NH₃)₄]²⁺, atom miedzi ma liczbę koordynacyjną równą 4, gdyż związane są z nim cztery atomy azotu pochodzące z czterech cząsteczek amoniaku.
Istotne jest odróżnienie pojęcia liczby koordynacyjnej od ogólnej liczby ligandów. Ligandy mogą być jedno-, dwu- lub wielokleszczowe (monodentne, bidentne, polidentne). Ligand monodentny, jak NH₃, przyłącza się jednym atomem donorowym, podczas gdy ligand bidentny, jak jon szczawianowy C₂O₄²⁻, przyłącza się dwoma atomami donorowymi. W kompleksie [Co(en)₃]³⁺ (en = etylenodiamina, H₂N–CH₂–CH₂–NH₂) mamy trzy ligandy bidentne, lecz liczba koordynacyjna wynosi 6, gdyż występuje sześć wiązań koordynacyjnych Co–N. To rozróżnienie wpływa na geometrię kompleksu, stabilność oraz właściwości spektroskopowe.
Pojęcie liczby koordynacyjnej wywodzi się z badań nad strukturą soli kompleksowych prowadzonych pod koniec XIX i na początku XX wieku. Alfred Werner, uważany za twórcę współczesnej chemii koordynacyjnej, zaproponował, że kationy metali mogą otaczać się określoną liczbą ligandów, tworząc przestrzenne struktury z charakterystyczną geometrią. Jego model pozwolił wyjaśnić istnienie izomerów optycznych i geometrycznych w związkach kobaltu oraz uporządkować z pozoru chaotyczne dane eksperymentalne dotyczące rozpuszczalności, przewodnictwa i stechiometrii związków kompleksowych.
Geometria, rodzaje ligandów i wyznaczanie liczby koordynacyjnej
Liczba koordynacyjna jest ściśle związana z geometrią, jaką przyjmuje kompleks wokół atomu centralnego. Najczęściej spotykane liczby koordynacyjne to 2, 4 i 6, choć możliwe są także inne wartości, takie jak 3, 5, 7, 8, 9 czy nawet wyższe w związkach lantanowców i aktynowców. Dla liczby koordynacyjnej 6 typowa jest geometria oktaedryczna, dla 4 – tetraedryczna lub kwadratowo-planarna, a dla 2 – liniowa. Zrozumienie tych geometrii jest kluczowe dla przewidywania reaktywności, barwy i magnetyzmu kompleksów przejściowych.
Przykładowo, kompleks [Fe(CN)₆]⁴⁻ ma liczbę koordynacyjną 6 i geometrię oktaedryczną. Sześć ligandów cyjankowych CN⁻ otacza atom żelaza(II), tworząc stosunkowo regularny ośmiościan. Z kolei w kompleksie [CuCl₄]²⁻ liczba koordynacyjna miedzi(II) wynosi 4, a zwykle przyjmowana jest geometra płasko-kwadratowa lub zniekształcona tetraedryczna, zależnie od wpływu efektu Jahna–Tellera. W skrajnie prostym przypadku liniowego kompleksu [Ag(NH₃)₂]⁺ atom srebra ma liczbę koordynacyjną 2, a dwa ligandy znajdują się po przeciwnych stronach jonu, tworząc kąt 180°.
Rodzaj ligandów ma ogromne znaczenie dla liczby koordynacyjnej. Ligandy objętościowo duże, o rozbudowanej strukturze, mogą ograniczać maksymalną liczbę sąsiadów wokół atomu centralnego, nawet jeśli metal mógłby formalnie przyjąć więcej połączeń koordynacyjnych. Zjawisko to określa się mianem przeszkody sterycznej. Typowym przykładem są fosfiny aromatyczne, takie jak PPh₃ (trifenylfosfina), które ze względu na masywne grupy fenylowe utrudniają zbliżenie kolejnych ligandów do centrum metalicznego, stabilizując niższe liczby koordynacyjne, na przykład 4.
Odmienną sytuację obserwujemy dla ligandów drobnych, takich jak H₂O, NH₃, F⁻ czy CN⁻. Ich niewielkie rozmiary pozwalają na gęste upakowanie wokół atomu metalu, sprzyjając liczbom koordynacyjnym 6, 8, a nawet 9. W związkach lantanowców i aktynowców, których orbitale 4f i 5f rozciągają się dalej w przestrzeni, możliwe jest osiągnięcie wyjątkowo wysokich liczb koordynacyjnych, sięgających nawet 12, jak w niektórych kompleksach Ln³⁺ z ligandami tlenowymi. W takich przypadkach geometrię trudno jest opisać prostymi figurami, lecz liczba koordynacyjna nadal pozostaje jednoznacznie zdefiniowana jako liczba bezpośrednich sąsiadów.
Sposób wyznaczania liczby koordynacyjnej zależy od informacji, jakie mamy o danym związku. W chemii koordynacyjnej, gdy znana jest struktura kompleksu z danych krystalograficznych (np. z analizy rentgenowskiej), liczba koordynacyjna jest po prostu liczona jako liczba najbliższych atomów związanych z centrum metalicznym w określonym przedziale odległości. W roztworach, gdzie struktura może ulegać dynamicznym zmianom, liczba koordynacyjna jest często wartością średnią, wyznaczaną na podstawie badań spektroskopowych, magnetycznych lub metod rozpraszania promieniowania.
W prostszych przypadkach, gdy znamy stechiometrię kompleksu oraz charakter ligandów, liczbę koordynacyjną można wyznaczyć na drodze analizy wzoru. Przykładem jest wspomniany już kompleks [Co(en)₃]³⁺. Ligand etylenodiamina (en) ma dwa atomy azotu zdolne do tworzenia wiązań koordynacyjnych, więc każda cząsteczka wnosi dwa połączenia. Z trzech ligandów otrzymujemy łącznie sześć połączeń metal–donor, co oznacza liczbę koordynacyjną równą 6. Dla kompleksu [PtCl₂(NH₃)₂], znanego z chemioterapii jako cisplatyna, łatwo zliczyć cztery atomy donorowe: dwa chlorowce i dwa atomy azotu amoniaku. Liczba koordynacyjna platyny wynosi więc 4, co koresponduje z jej geometrią kwadratowo-planarną.
Niektóre sytuacje są jednak bardziej złożone, na przykład w związkach polimerycznych i strukturach ciał stałych. W sieciach krystalicznych stopów, tlenków czy halogenków metali liczba koordynacyjna opisuje liczbę najbliższych sąsiadów danego atomu. W strukturze NaCl każdy jon Na⁺ otoczony jest sześcioma jonami Cl⁻, a każdy jon Cl⁻ – sześcioma jonami Na⁺. Zatem liczba koordynacyjna obu typów jonów wynosi 6. W strukturze CsCl jon Cs⁺ jest otoczony ośmioma anionami Cl⁻, a jon Cl⁻ – ośmioma kationami Cs⁺, więc liczba koordynacyjna wynosi 8. Takie podejście wykracza poza klasyczną chemię koordynacyjną w roztworze, lecz opiera się na tym samym geometrycznym sensie pojęcia.
W kryształach metali liczba koordynacyjna zależy od typu upakowania. W strukturze heksagonalnej najgęściej upakowanej (hcp) i kubicznej najgęściej upakowanej (fcc) każdy atom ma 12 najbliższych sąsiadów, a więc liczba koordynacyjna wynosi 12. W strukturze kubicznej przestrzennie centrowanej (bcc) liczba koordynacyjna spada do 8. Dane te są niezwykle ważne dla zrozumienia właściwości mechanicznych i termodynamicznych metali, ponieważ określają gęstość upakowania, możliwe płaszczyzny poślizgu oraz energię swobodną sieci krystalicznej.
Liczba koordynacyjna w strukturach biologicznych i materiałach zaawansowanych
Pojęcie liczby koordynacyjnej nie ogranicza się do prostych kompleksów laboratoryjnych. Kluczową rolę odgrywa ono w chemii bioorganicznej, w tym w budowie białek metaloenzymów, centrów aktywnych hemoprotein oraz złożonych układów transportowych jonów metali w organizmach żywych. W hemoglobinie atom żelaza(II) w cząsteczce hemu ma typowo liczbę koordynacyjną 6. Cztery pozycje zajmują atomy azotu pierścienia porfirynowego, piąta – atom azotu histydyny w białku, a szósta pozycja jest miejscem wiązania cząsteczki tlenu. Zmiana obsady tej pozycji wpływa na barwę krwi oraz na właściwości wiązania i uwalniania tlenu w tkankach.
Similarly, in enzymach takich jak karbonicanhydraza czy nitrogenaza, obecność centrum metalicznego o określonej liczbie koordynacyjnej umożliwia przeprowadzenie wysoce selektywnych reakcji katalitycznych. W karbonicanhydrazie atom cynku(II) jest koordynowany zwykle przez trzy reszty histydyny oraz cząsteczkę wody lub jon hydroksylowy, dając liczbę koordynacyjną 4. Zmiana liczby i rodzaju ligandów w centrum aktywnym prowadzi do modyfikacji aktywności enzymu oraz jego powinowactwa do substratu, co jest przedmiotem intensywnych badań w biochemii i projektowaniu leków.
Znajomość liczby koordynacyjnej ma znaczenie także w projektowaniu nowoczesnych katalizatorów przemysłowych. W przypadku kompleksów metali przejściowych wykorzystywanych w reakcji metatezy olefin, polimeryzacji czy uwodornienia, liczba koordynacyjna determinuje liczbę wolnych miejsc koordynacyjnych dostępnych dla substratów reagujących. Przykładowo, katalizatory typu Wilkinson, o wzorze [RhCl(PPh₃)₃], mogą w roztworze ulegać częściowej dysocjacji, zwiększając liczbę wolnych pozycji wokół centrum rodowego. Równowaga między pełną i częściową koordynacją ligandów fosfinowych kontroluje reaktywność, selektywność i trwałość katalizatora.
W materiałach o strukturze warstwowej, takich jak kompleksy interkalacyjne czy niektóre tlenki metali przejściowych, liczba koordynacyjna jest istotnym parametrem opisującym lokalne środowisko jonów. W katodach akumulatorów litowo-jonowych, opartych na tlenkach kobaltu, niklu czy manganu, zmiana stanu utlenienia metalu często pociąga za sobą subtelne zmiany liczby koordynacyjnej oraz długości wiązań metal–tlen. Te mikroskopowe przekształcenia wpływają na stabilność strukturalną materiału, napięcie ogniwa oraz trwałość cykliczną. Zaawansowane techniki, takie jak spektroskopia XANES czy EXAFS, pozwalają mierzyć liczbę koordynacyjną w czasie rzeczywistym podczas pracy ogniwa.
W chemii ciała stałego oraz inżynierii materiałowej liczba koordynacyjna jest kluczowa przy projektowaniu zeolitów, metaloorganicznych szkieletów (MOF) oraz innych porowatych struktur krystalicznych. W typowym zeolicie atomy krzemu lub glinu są tetraedrycznie otoczone przez cztery atomy tlenu, co odpowiada liczbie koordynacyjnej 4. W MOF-ach metaliczne węzły sieci mogą mieć różne liczby koordynacyjne, co umożliwia finezyjne projektowanie rozmiaru porów, ich kształtu i właściwości sorpcyjnych. Zmieniając liczbę i geometrię ligatorów organicznych, można regulować zdolność materiału do magazynowania gazów, takich jak H₂, CO₂ czy CH₄, a także kontrolować selektywność adsorpcji i szybkość dyfuzji.
Z kolei w fizyce ciała stałego liczba koordynacyjna pojawia się w modelach opisujących właściwości magnetyczne i przewodzące. W magnetycznie uporządkowanych sieciach jonów metali przejściowych, takich jak ferrimagnety czy antyferromagnety, liczba najbliższych sąsiadów w sieci warunkuje siłę i charakter oddziaływań wymiennych. Przekłada się to na temperaturę Curie lub Neela, a także na istnienie zjawisk takich jak gigantyczny magnetoopór. W nadprzewodnikach typu wysokotemperaturowego liczba koordynacyjna jonów miedzi w płaszczyznach CuO₂ jest powiązana z gęstością nośników ładunku oraz z symetrią par nadprzewodnikowych.
W świecie nanocząstek i klastrów metalicznych pojęcie liczby koordynacyjnej nabiera szczególnego znaczenia na powierzchni. Atomy zlokalizowane na powierzchni nanocząstki mają mniejszą liczbę sąsiadów niż atomy w rdzeniu, co prowadzi do innej reaktywności chemicznej i innych właściwości fizycznych. To właśnie obniżona liczba koordynacyjna atomów powierzchniowych odpowiada za zwiększoną aktywność katalityczną drobnych cząstek platyny czy złota w reakcjach utleniania i redukcji. W nanokatalizie świadome projektowanie wielkości i kształtu cząstek pozwala modulować rozkład liczb koordynacyjnych na powierzchni i w ten sposób kontrolować wydajność procesów przemysłowych.
Nie można pominąć roli liczby koordynacyjnej w projektowaniu i zrozumieniu inhibitorów enzymatycznych opartych na związkach metali ciężkich. Klasycznym przykładem jest toksyczne działanie jonów Pb²⁺, Hg²⁺ czy Cd²⁺, które dzięki określonej liczbie koordynacyjnej i preferencjom ligandowym mogą wypierać fizjologiczne jony, takie jak Zn²⁺ czy Ca²⁺, z centrów aktywnych białek lub miejsc wiązania na błonach komórkowych. Analiza koordynacji tych kationów, w tym liczby koordynacyjnej oraz preferencji wobec donorów siarkowych, tlenowych czy azotowych, pomaga zrozumieć mechanizmy toksyczności oraz opracować skuteczne chelatory usuwające toksyczne metale z organizmu.
Pojęcie to pojawia się także w chemii supramolekularnej, gdzie projektuje się kompleksy host–guest o ściśle określonej liczbie powiązań między jednostkami składowymi. Zastosowanie jonów metali jako węzłów koordynacyjnych pozwala tworzyć wielkie pierścienie, klatki, kapsuły molekularne i inne złożone architektury. Liczba koordynacyjna centrum metalicznego determinuje możliwą topologię powstających struktur: kompleksy trójwęzłowe, sześciany, oktaedry czy jeszcze bardziej złożone wielościany. Dzięki temu można projektować układy do magazynowania cząsteczek gościa, selektywnego transportu jonów lub katalizy w pseudoenzymatycznych środowiskach.
Wreszcie liczba koordynacyjna ma znaczenie dla interpretacji danych spektroskopowych i magnetycznych. Kompleksy o różnej liczbie koordynacyjnej często wykazują charakterystyczne widma UV-Vis, IR czy EPR, związane z rozdwojeniem poziomów energetycznych d-orbitali metalu. W polu oktaedrycznym (liczba koordynacyjna 6) rozdwojenie d-orbitali przebiega inaczej niż w polu tetraedrycznym (liczba koordynacyjna 4), co przekłada się na inne barwy i właściwości magnetyczne. Analiza tych różnic pozwala chemikom odtworzyć strukturę kompleksu w roztworze, nawet gdy bezpośrednia krystalografia nie jest możliwa.
Znaczenie liczby koordynacyjnej w dydaktyce i praktyce chemicznej
Ponieważ liczba koordynacyjna przenika niemal wszystkie działy chemii – od chemii nieorganicznej, przez bio chemię, aż po materiałoznawstwo – jej opanowanie jest niezbędne już na wczesnym etapie edukacji. W kursach chemii ogólnej uczniowie i studenci spotykają się z nią w kontekście prostych soli kompleksowych, analizy struktury kryształów jonowych czy przy omawianiu hybrydyzacji orbitali. Zrozumienie tej koncepcji ułatwia przejście do zagadnień bardziej zaawansowanych, takich jak teoria pola krystalicznego, mechanizmy reakcji w chemii koordynacyjnej czy projektowanie nowych materiałów funkcjonalnych.
W laboratoriach analizy chemicznej liczba koordynacyjna ma znaczenie praktyczne przy projektowaniu odczynników kompleksometrycznych i wyborze wskaźników. Przykładem jest powszechnie stosowany ligand EDTA, którego koordynacja do jonów metali zależy od ich rozmiaru, ładunku oraz preferowanej liczby koordynacyjnej. Wiedząc, że dany jon preferuje określoną liczbę donorów, można zoptymalizować warunki miareczkowania tak, aby zapewnić całkowite i selektywne kompleksowanie analitu. Błędy w ocenie liczby koordynacyjnej mogą prowadzić do niedoszacowania lub przeszacowania stężenia danego jonu w próbce.
W syntezie nieorganicznej i organometalicznej kontrola liczby koordynacyjnej jest jednym z głównych narzędzi kierowania przebiegiem reakcji. Dobierając odpowiednie ligandy pomocnicze – na przykład fosfiny, karbeny N-heterocykliczne czy ligandy pincerowe – chemik może zablokować część miejsc koordynacyjnych na metalu, pozostawiając jedynie te, które mają brać udział w kluczowych etapach katalitycznych. Strategia ta pozwala zwiększyć selektywność reakcji, ograniczyć powstawanie produktów ubocznych oraz poprawić trwałość kompleksu w trudnych warunkach przemysłowych.
W dydaktyce istotne jest także podkreślenie różnic między liczbą koordynacyjną a formalnym stopniem utlenienia czy konfiguracją elektronową. Zdarza się, że studenci automatycznie utożsamiają większą liczbę koordynacyjną z wyższym stopniem utlenienia, co nie zawsze jest prawdą. Ten sam jon metalu może występować w różnych stopniach utlenienia z taką samą liczbą koordynacyjną lub w tym samym stopniu utlenienia z różnymi liczbami koordynacyjnymi, zależnie od natury ligandów, rozpuszczalnika oraz warunków reakcji. Właściwe rozróżnienie tych pojęć jest kluczowe do poprawnego przewidywania reaktywności i właściwości związków.
Z praktycznego punktu widzenia liczba koordynacyjna ma znaczenie także w projektowaniu formuł leków, nawozów, dodatków do żywności czy środków ochrony roślin. W nowoczesnych nawozach mikroelementowych jony metali, takich jak Fe, Zn, Cu czy Mn, są często podawane w formie chelatów, aby zwiększyć ich dostępność dla roślin i zapobiec wytrącaniu w glebie. Wybór liganda, a więc pośrednio liczby koordynacyjnej, decyduje o rozpuszczalności, trwałości kompleksu w różnych zakresach pH oraz o szybkości uwalniania jonów do roztworu glebowego. Podobne rozważania prowadzi się przy projektowaniu kompleksów metali używanych jako środki kontrastowe w obrazowaniu medycznym, np. na bazie gadolinu w MRI.
Istotny jest także aspekt obliczeniowy. W chemii teoretycznej i obliczeniowej liczba koordynacyjna oraz geometria kompleksu stanowią punkt wyjścia do budowy modeli kwantowo-chemicznych. Wybór odpowiedniego pola sił, liczby atomów w sferze koordynacyjnej oraz sposobu traktowania dalszego otoczenia przesądza o wiarygodności przewidywań dotyczących energii, barwy czy barier reakcji. Metody DFT, ab initio czy dynamiki molekularnej silnie korzystają z informacji o lokalnej koordynacji, dlatego poprawne zdefiniowanie liczby koordynacyjnej przed obliczeniami jest standardową praktyką w tej dziedzinie.
Dla inżynierów i technologów liczba koordynacyjna jest przydatnym skrótem myślowym opisującym lokalne zagęszczenie oddziaływań w sieci krystalicznej lub w roztworze. Pozwala szybko ocenić, jak silnie dany atom jest osadzony w strukturze, jak łatwo może migrować lub jakie naprężenia mogą się w nim kumulować. Znajduje to odzwierciedlenie w projektowaniu stopów odpornych na korozję, materiałów o kontrolowanej rozszerzalności cieplnej czy przewodników jonowych dla ogniw paliwowych. W każdym z tych zastosowań liczba koordynacyjna jest jednym z parametrów strukturalnych używanych do korelacji mikrostruktury z makrowłaściwościami.
Przyszłe kierunki badań nad liczba koordynacyjną obejmują między innymi rozwój adaptacyjnych układów koordynacyjnych, w których liczba koordynacyjna może dynamicznie zmieniać się w odpowiedzi na bodźce zewnętrzne – takie jak światło, pH, potencjał redoks czy obecność określonych cząsteczek. Takie inteligentne systemy mogą znaleźć zastosowanie w czujnikach chemicznych, przełącznikach molekularnych czy samonaprawiających się materiałach. Zrozumienie mechanizmów przestawiania się między różnymi stanami koordynacyjnymi stanie się wówczas jednym z centralnych zagadnień chemii funkcjonalnej.
FAQ – najczęstsze pytania o liczbę koordynacyjną
Czym dokładnie jest liczba koordynacyjna w chemii koordynacyjnej?
Liczba koordynacyjna to liczba atomów donorowych ligandów bezpośrednio związanych z atomem centralnym, zwykle jonem metalu. Nie liczymy całych cząsteczek, lecz konkretne atomy przekazujące pary elektronowe (np. azot w NH₃, tlen w H₂O). Jeśli ligand jest wielodentny, wnosi kilka wiązań koordynacyjnych i każde z nich zwiększa liczbę koordynacyjną o jeden. Parametr ten opisuje lokalne otoczenie metalu i decyduje o geometrii kompleksu.
Jak wyznaczyć liczbę koordynacyjną z wzoru kompleksu?
Aby wyznaczyć liczbę koordynacyjną ze wzoru, należy zidentyfikować wszystkie ligandy oraz określić, ile atomów donorowych każdy z nich wykorzystuje do wiązania z metalem. Ligandy monodentne (np. Cl⁻, NH₃, H₂O) liczymy po jednym, bidentne (np. en, C₂O₄²⁻) po dwa, a polidentne zgodnie z ich kleszczowością. Następnie sumujemy liczbę wszystkich wiązań metal–donor. Wynik jest poszukiwaną liczbą koordynacyjną, niezależnie od ładunku kompleksu.
Dlaczego ta sama liczba koordynacyjna może dawać różne geometrie?
Ta sama liczba koordynacyjna może prowadzić do różnych geometrii, ponieważ na rozmieszczenie ligandów wokół metalu wpływają rozmiar atomu centralnego, typ i objętość ligandów oraz efekty elektronowe. Dla liczby 4 możliwa jest geometria tetraedryczna lub kwadratowo-planarna; wybór zależy od konfiguracji elektronowej i stabilizacji przez pole ligandów. Dodatkowo czynniki takie jak efekt Jahna–Tellera czy oddziaływania steryczne powodują zniekształcenia idealnych figur geometrycznych.
Czym różni się liczba koordynacyjna w roztworze od tej w krysztale?
W krysztale liczba koordynacyjna jest zwykle stała i wynika z uporządkowanej sieci krystalicznej, gdzie można jednoznacznie wskazać najbliższych sąsiadów każdego atomu. W roztworze sytuacja jest dynamiczna: ligandy mogą się wymieniać, a odległości stale fluktuują. Mówimy często o średniej liczbie koordynacyjnej, wyznaczanej metodami spektroskopii, rozpraszania promieniowania czy dynamiki molekularnej. Dodatkowo otoczenie rozpuszczalnika może tworzyć dalsze sfery solwatacyjne, wpływające na zachowanie kompleksu.
Czy liczba koordynacyjna ma wpływ na barwę związków metali?
Liczba koordynacyjna istotnie wpływa na barwę kompleksów metali przejściowych, ponieważ zmienia rozszczepienie poziomów energetycznych d-orbitali w polu ligandów. Kompleksy oktaedryczne (CN=6) i tetraedryczne (CN=4) mają inne schematy rozszczepienia, co powoduje absorpcję różnych długości fal światła widzialnego. Zmiana liczby koordynacyjnej lub typu liganda może więc przesunąć barwę roztworu, co wykorzystuje się w analizie chemicznej oraz w projektowaniu barwników i wskaźników.
