Sejsmogram jest jednym z kluczowych narzędzi współczesnej geologii i nauk o Ziemi. To właśnie dzięki niemu możliwe jest zarejestrowanie drgań podłoża, analiza trzęsień ziemi, ocena stabilności skał oraz monitorowanie procesów zachodzących we wnętrzu planety. Zapis taki, tworzony przez sejsmograf lub sieć sejsmometrów, stanowi fundament badań nad budową skorupy ziemskiej, falami sejsmicznymi oraz mechanizmami powstawania uskoków i zjawisk tektonicznych. Zrozumienie, czym jest sejsmogram i jak go interpretować, pozwala nie tylko lepiej poznać naszą planetę, ale także zwiększać bezpieczeństwo ludzi oraz infrastruktury w rejonach aktywnych sejsmicznie.
Podstawy sejsmologii i rola sejsmogramu
Sejsmologia to nauka zajmująca się badaniem trzęsień ziemi i propagacji fal sprężystych we wnętrzu Ziemi. W centrum zainteresowania sejsmologów znajdują się zarówno naturalne zjawiska, jak i drgania wywołane działalnością człowieka, na przykład wybuchami górniczymi lub testami jądrowymi. Podstawowym narzędziem tej dziedziny jest sejsmogram, czyli zapis zmian przyspieszenia, prędkości lub przemieszczenia gruntu w czasie. To z pozoru proste połączenie osi czasu i amplitudy drgań kryje w sobie ogrom informacji o źródle wstrząsu, drodze propagacji fal oraz własnościach ośrodka skalnego.
Każde trzęsienie ziemi, niezależnie od swojej wielkości, generuje zestaw fal sejsmicznych o różnej prędkości, długości i charakterze ruchu cząsteczek skał. Fale te rozchodzą się w głąb Ziemi i po jej powierzchni, docierając do stacji sejsmologicznych rozlokowanych na całym świecie. W momencie, gdy fala dociera do sejsmometru, drgania podłoża są rejestrowane w postaci ciągłego wykresu – właśnie sejsmogramu. Na jego podstawie można określić zarówno czas nadejścia konkretnych typów fal, jak i ich maksymalną amplitudę, co przekłada się na ocenę magnitudy oraz intensywności odczuwalnych skutków trzęsienia.
Sejsmogram pełni zatem podwójną funkcję. Po pierwsze, jest zapisem archiwalnym zdarzenia, do którego można powracać wielokrotnie w analizach naukowych. Po drugie, jest narzędziem pracy w czasie zbliżonym do rzeczywistego – na jego podstawie systemy wczesnego ostrzegania mogą w ciągu sekund wysłać sygnał o nadchodzącym wstrząsie do miast, sieci kolejowych czy elektrowni. W tym sensie sejsmogram łączy świat badań podstawowych i praktycznych zastosowań związanych z bezpieczeństwem.
Budowa i działanie sejsmometru – jak powstaje sejsmogram
Aby zrozumieć znaczenie sejsmogramu, należy przyjrzeć się urządzeniu, które go tworzy. Sejsmometr, często potocznie nazywany sejsmografem (choć ten drugi termin bywa zarezerwowany dla całego zestawu: czujnik + rejestrator), opiera się na zasadzie bezwładności. Podstawowy model obejmuje masę zawieszoną na sprężynie lub wahadle, połączoną z układem rejestrującym. Gdy podłoże się porusza, obudowa sejsmometru drga wraz z gruntem, lecz zawieszona masa, ze względu na swoją bezwładność, reaguje z pewnym opóźnieniem. Różnica położenia między masą a obudową jest miarą drgań podłoża.
Współczesne sejsmometry wykorzystują technologie elektromagnetyczne, optyczne lub cyfrowe, które pozwalają na niezwykle czuły i precyzyjny pomiar. Sygnał mechaniczny zamienia się w sygnał elektryczny, który jest następnie wzmacniany, filtrowany i zapisywany przez system rejestrujący. W przeszłości sejsmogram miał postać linii rytej lub kreślonej tuszem na przesuwającym się papierze; dziś jest to najczęściej zapis cyfrowy, przechowywany w bazach danych i przesyłany siecią do ośrodków analitycznych.
W stacjach sejsmologicznych instaluje się zazwyczaj komplet sejsmometrów mierzących drgania w trzech prostopadłych kierunkach: dwóch poziomych (północ–południe, wschód–zachód) oraz jednym pionowym. Każdy kanał generuje własny sejsmogram, a ich analiza łączna pozwala odtworzyć pełny wektor ruchu cząstek skał. To niezbędne do zrozumienia geometrii frontu fal sejsmicznych oraz mechanizmu ogniskowego, czyli układu sił, które doprowadziły do pęknięcia skał.
Warto podkreślić, że sejsmometr musi być odpowiednio odizolowany od zakłóceń. Umieszcza się go w specjalnych komorach podziemnych lub piwnicach, gdzie ogranicza się wpływ hałasu antropogenicznego (ruchu ulicznego, maszyn), wahań temperatury, a nawet zmian ciśnienia atmosferycznego. Dobrze skalibrowany i ekranowany instrument jest w stanie zarejestrować nie tylko silne trzęsienia ziemi, ale również słabe mikrosejsmy pochodzące od fal morskich czy odległych, niewielkich wstrząsów górniczych.
Rodzaje fal sejsmicznych i ich odcisk na sejsmogramie
Sejsmogram stanowi coś w rodzaju odcisku palca fal sejsmicznych. Aby go poprawnie interpretować, trzeba znać podstawowe typy fal generowanych przez trzęsienia ziemi. Dzieli się je na fale objętościowe (przestrzenne), które rozchodzą się we wnętrzu Ziemi, oraz fale powierzchniowe, propagujące się wzdłuż granicy między skorupą a atmosferą lub oceanem. Każdy z tych rodzajów zostawia charakterystyczny ślad w zapisie.
Do fal objętościowych należą fale P (podłużne, pierwotne) oraz fale S (poprzeczne, wtórne. Fale P są najszybsze, poruszają się poprzez ściskanie i rozprężanie ośrodka wzdłuż kierunku propagacji. Jako pierwsze docierają do stacji sejsmologicznych, dlatego na sejsmogramie pojawiają się jako pierwsze, często o stosunkowo niewielkiej amplitudzie. Fale S są wolniejsze i cechują się ruchem cząstek prostopadłym do kierunku rozchodzenia się fali. Ich nadejście zaznacza się na sejsmogramie wyraźnym wzrostem amplitudy i zmianą charakteru drgań.
Fale powierzchniowe, głównie fale Rayleigha i Love’a, rozchodzą się po powierzchni Ziemi oraz w płytkich warstwach skorupy. Zwykle niosą dużą energię i odpowiadają za największe zniszczenia podczas trzęsienia ziemi, ponieważ ich amplituda może być znaczna, a czas trwania – długi. Na sejsmogramie widoczne są one jako późniejsza, często bardziej skomplikowana część zapisu, gdzie drgania mają dużą amplitudę i nierzadko złożony przebieg, wynikający z interferencji różnych fal i lokalnej budowy geologicznej.
Rozróżnienie momentu nadejścia fal P, S oraz powierzchniowych ma kluczowe znaczenie. Z czasowej różnicy ich przybycia do stacji można wyznaczyć odległość od epicentrum. Im większa różnica czasu między falą P i S, tym dalej znajduje się źródło trzęsienia. Jeśli takie dane pochodzą z wielu stacji sejsmologicznych, możliwe jest zastosowanie metody triangulacji i określenie położenia ogniska oraz epicentrum z dużą dokładnością. Sejsmogram jest więc narzędziem kartografii zjawisk sejsmicznych.
Struktura zapisu sejsmograficznego i jego parametry
Choć sejsmogram na pierwszy rzut oka może przypominać chaotyczny wykres, jego struktura jest bardzo uporządkowana. Na osi poziomej mamy zawsze czas – w nowoczesnych zapisach synchronizowany z zegarem atomowym lub systemem GPS, co pozwala porównywać dane z odległych stacji. Oś pionowa przedstawia wybraną wielkość fizyczną: może to być przemieszczenie, prędkość lub przyspieszenie drgań gruntu. W zależności od typu sejsmometru i celu badania dobiera się odpowiedni zakres czułości i filtracji sygnału.
Najważniejszymi parametrami odczytywanymi z sejsmogramu są:
- czas przybycia fal P, S i powierzchniowych,
- maksymalna amplituda drgań,
- czas trwania wstrząsów,
- kształt fali (charakterystyka częstotliwościowa),
- obecność fal odbitych i załamanych na granicach geologicznych.
Analiza amplitud i częstotliwości pozwala ocenić energię trzęsienia oraz jego magnitudę. Historyczna skala Richtera, choć często przywoływana, została w praktyce zastąpiona różnymi skalami momentu sejsmicznego (Mw), lepiej odpowiadającymi fizycznej energii źródła. Sejsmogram dostarcza danych koniecznych do obliczenia tego momentu na podstawie całkowitej amplitudy i charakteru fal w wielu stacjach.
Dodatkowo, struktura sejsmogramu zawiera ślady interakcji fal z wewnętrznymi granicami Ziemi: powierzchnią Moho, granicą między płaszczem a jądrem czy granicą między płaszczem dolnym a górnym. Fale odbijają się, załamują, zmieniają prędkość, a te subtelne modyfikacje są widoczne w zapisie. Dzięki temu sejsmogram staje się narzędziem tomografii Ziemi, porównywalnej z tomografią komputerową w medycynie – tyle że tutaj zamiast promieniowania rentgenowskiego wykorzystuje się fale sejsmiczne.
Interpretacja sejsmogramu – od danych do obrazu wnętrza Ziemi
Odczytanie sejsmogramu wymaga wiedzy z zakresu matematyki, fizyki i geologii. Pierwszym krokiem jest identyfikacja poszczególnych faz falowych na wykresie. W tym celu sejsmolodzy korzystają zarówno z doświadczenia, jak i zautomatyzowanych algorytmów rozpoznawania sygnałów. Określa się dokładne momenty nadejścia fal P i S, co pozwala wyznaczyć odległość do ogniska trzęsienia. Następnie porównuje się sejsmogramy z wielu stacji, by wyznaczyć jego położenie w trójwymiarowej przestrzeni.
W kolejnym etapie analizuje się amplitudy i widmo częstotliwościowe. Metody transformacji Fouriera i inne techniki przetwarzania sygnału pozwalają oddzielić szum od właściwego sygnału oraz zidentyfikować typy fal, które mogły ulec nakładaniu. Na tej podstawie buduje się modele prędkości fal sejsmicznych w różnych częściach płaszcza i skorupy. Zmiany prędkości świadczą o różnicach składu mineralnego, temperatury oraz obecności płynów czy stopionego materiału skalnego.
W skali regionalnej interpretacja sejsmogramów umożliwia tworzenie przekrojów geologicznych i map uskoków. Analiza fal odbitych i załamanych pomaga zlokalizować strefy o odmiennej gęstości i sprężystości skał, co jest istotne zarówno w badaniach naukowych, jak i w poszukiwaniach złóż surowców. W obszarach górniczych sejsmogramy rejestrują wstrząsy indukowane działalnością człowieka, co pozwala ocenić stabilność wyrobisk i ryzyko tąpań.
Na poziomie globalnym zestawienia tysięcy sejsmogramów od trzęsień różnej wielkości umożliwiły zbudowanie modeli wnętrza Ziemi, takich jak PREM (Preliminary Reference Earth Model). Dzięki nim wiemy, że Ziemia ma złożoną budowę warstwową, a jądro zewnętrzne jest płynne, co sygnalizuje zanik fal S w tej strefie. Sejsmogram przestaje być wtedy jedynie zapisem lokalnego zdarzenia, a staje się kluczem do zrozumienia globalnej tektoniki oraz ewolucji planety.
Zastosowania sejsmogramów w ocenie zagrożeń i inżynierii
Poza badaniami naukowymi sejsmogramy pełnią niezwykle istotną funkcję w ocenie zagrożeń naturalnych i projektowaniu infrastruktury. Na podstawie wieloletnich zapisów sejsmicznych tworzy się mapy hazardu sejsmicznego, które wskazują prawdopodobieństwo wystąpienia wstrząsów o określonej sile w danym regionie. Mapy te wykorzystuje się podczas planowania rozmieszczenia miast, zakładów przemysłowych czy ważnych obiektów krytycznych, takich jak elektrownie jądrowe, zapory czy rafinerie.
Inżynierowie budowlani korzystają z sejsmogramów, aby projektować konstrukcje odporne na trzęsienia ziemi. Na ich podstawie tworzy się tzw. rekordy przyspieszenia gruntu, które służą do symulacji zachowania budynków podczas wstrząsów. Dane te trafiają do norm budowlanych, określając wymagane wzmocnienia, kształt fundamentów, dopuszczalne wysokości oraz materiały. W krajach o wysokiej aktywności sejsmicznej, takich jak Japonia czy Chile, analiza sejsmogramów jest codziennym narzędziem pracy geologów i inżynierów.
Sejsmogramy są również kluczowe dla systemów wczesnego ostrzegania. Jeśli stacja zlokalizowana bliżej ogniska trzęsienia zarejestruje fale P, może niemal natychmiast wysłać informację do odległych miast, zanim dotrą tam wolniejsze, ale groźniejsze fale S i powierzchniowe. Różnica kilku–kilkunastu sekund wydaje się niewielka, lecz wystarczy, aby automatycznie zatrzymać pociągi, odciąć dopływ gazu, otworzyć drzwi strażackie czy wysłać ostrzeżenie do ludności. Tego rodzaju systemy opierają się właśnie na szybkiej analizie wczesnych fragmentów sejsmogramu.
W przemyśle naftowym i gazowym wykorzystuje się tzw. sejsmografię refleksyjną – kontrolowane źródła fal (na przykład ładunki wybuchowe lub ciężkie wibratory) generują drgania, które odbijają się od kolejnych warstw geologicznych. Zapis tych fal w postaci sejsmogramów pozwala zrekonstruować układ skał, pułapek strukturalnych i potencjalnych zbiorników węglowodorów. Choć skala i zakres częstotliwości takich badań różnią się od klasycznej sejsmologii trzęsień ziemi, podstawowa zasada – analiza fal na sejsmogramach – pozostaje ta sama.
Sejsmogram w badaniach innych planet i Księżyca
Znaczenie sejsmogramów wykracza poza badania Ziemi. Misje kosmiczne wyposaża się w instrumenty sejsmiczne, które mają na celu rejestrowanie tzw. marsquakes na Marsie czy moonquakes na Księżycu. Już w czasach programu Apollo na powierzchni Księżyca umieszczono sejsmometry, które przez lata dostarczały danych o wewnętrznej budowie Srebrnego Globu. Rejestrowane sejsmogramy ujawniły, że Księżyc posiada warstwy o zróżnicowanej gęstości, a jego jądro jest mniejsze niż ziemskie.
Misja InSight na Marsie, wyposażona w niezwykle czuły sejsmometr, dostarczyła pierwszych wysokiej jakości sejsmogramów z innej planety skalistej. Ich analiza pozwoliła na określenie przybliżonej grubości skorupy marsjańskiej, charakteru płaszcza oraz wielkości jądra. Co ważne, sejsmogramy zarejestrowały nie tylko naturalne marsjańskie wstrząsy, ale także uderzenia meteoroidów, których lokalizację potwierdzono później obserwacjami satelitarnymi nowych kraterów. Takie połączenie geofizyki i planetologii otwiera nowe możliwości zrozumienia ewolucji ciał niebieskich.
Badanie sejsmogramów z innych planet wymaga adaptacji modeli propagacji fal do odmiennych warunków grawitacyjnych, ciśnieniowych i termicznych. Jednak sama logika interpretacji pozostaje podobna: identyfikuje się poszczególne fazy fal, analizuje ich przybycie i amplitudy, a następnie dopasowuje modele wnętrza planety do obserwowanych danych. W przyszłości planowane są sejsmometryczne misje na inne księżyce, takie jak Europa czy Enceladus, gdzie sejsmogramy mogłyby ujawnić obecność podpowierzchniowych oceanów ciekłej wody.
Mikrosejsmika, antropogeniczne źródła drgań i monitorowanie środowiska
Nie wszystkie sejsmogramy pochodzą z dużych trzęsień ziemi. Istnieje cały obszar badań zwany mikrosejsmiką, który zajmuje się rejestrowaniem bardzo słabych wstrząsów, często nieodczuwalnych dla człowieka. Mikrosejsmogramy, choć na pozór mało spektakularne, dostarczają cennych informacji o procesach zachodzących w skorupie ziemskiej. Mogą świadczyć o powolnym przesuwaniu się uskoków, ciśnieniu płynów w skałach porowatych czy aktywności wulkanicznej na wczesnym etapie.
Sejsmogramy pozwalają także monitorować wpływ działalności człowieka na środowisko geologiczne. Wstrząsy indukowane przez wstrzykiwanie płynów (na przykład przy wydobyciu gazu łupkowego czy składowaniu odpadów płynnych), napełnianie dużych zbiorników zaporowych, a nawet intensywny ruch komunikacyjny – wszystko to pozostawia ślad w rejestrach sejsmologicznych. Analiza takich sejsmogramów pomaga ocenić, czy dana działalność nie zwiększa ryzyka poważniejszych wstrząsów.
Dodatkowo, sejsmogramy mogą rejestrować zjawiska atmosferyczne i oceaniczne. Silne sztormy powodują powstawanie fal morskich, które generują mikrosejsmy przenoszone na setki kilometrów w głąb lądu. Uderzenia piorunów, wybuchy wulkanów czy upadki meteorów również tworzą sygnały sejsmiczne. W ten sposób sejsmogram staje się uniwersalnym rejestratorem energii mechanicznej w systemie Ziemia, nie ograniczając się wyłącznie do klasycznych trzęsień.
Cyfryzacja sejsmogramów i współczesne metody analizy
Rozwój technologii cyfrowych zrewolucjonizował sposób rejestracji i interpretacji sejsmogramów. Dawne analogowe zapisy na papierze, choć nadal cenne z punktu widzenia historii nauki, zostały w dużej mierze zastąpione przez elektroniczne pliki o standaryzowanych formatach. Ułatwia to udostępnianie danych: sejsmogramy z drugiego końca świata można pobrać w ciągu sekund, co pozwala na tworzenie globalnych katalogów i porównywanie zdarzeń w skali międzynarodowej.
Nowoczesne systemy akwizycji danych pozwalają na niemal ciągły zapis przy wysokiej częstotliwości próbkowania. Dzięki temu możliwa jest detekcja krótkotrwałych, słabych sygnałów, które dawniej mogły umykać uwadze. W analizie sejsmogramów coraz większą rolę odgrywają metody uczenia maszynowego i sztucznej inteligencji. Algorytmy klasyfikują sygnały, automatycznie rozpoznają fale P i S, filtrują szum i potrafią wskazywać potencjalne zdarzenia sejsmiczne z ogromnych strumieni danych w czasie zbliżonym do rzeczywistego.
Równolegle rozwijają się techniki wizualizacji. Zamiast pojedynczych sejsmogramów prezentowanych jako tradycyjne wykresy, tworzy się sekcje czasowo-przestrzenne, mapy gęstości energii czy animacje propagacji fal przez wnętrze Ziemi. Pozwala to lepiej uchwycić skomplikowane zjawiska, takie jak dyfrakcje, konwersje fal czy anisotropia ośrodka skalnego. Sejsmogram, dawniej jednowymiarowy zapis, staje się elementem wielowymiarowych modeli geofizycznych.
Edukacyjne i społeczne znaczenie sejsmogramów
Sejsmogramy są nie tylko narzędziem naukowców i inżynierów, ale również ważnym elementem edukacji sejsmicznej społeczeństwa. Prosty wykres drgań gruntu może stać się punktem wyjścia do rozmowy o budowie Ziemi, płytach tektonicznych, historii wielkich trzęsień oraz konieczności przygotowania na katastrofy naturalne. W wielu krajach szkoły i uniwersytety instalują małe sejsmometry edukacyjne, których zapisy są dostępne online – uczniowie mogą na bieżąco obserwować odległe wstrząsy, burze czy lokalny hałas miejski.
Wizualizacja sejsmogramów sprzyja również zwiększaniu zaufania do nauki i systemów ostrzegania. Gdy mieszkańcy regionów zagrożonych trzęsieniami rozumieją, co oznaczają poszczególne fragmenty zapisu i jak służby interpretują dane, łatwiej akceptują zalecenia ewakuacyjne, ograniczenia budowlane czy testy systemów alarmowych. Sejsmogram staje się wówczas nie tylko abstrakcyjnym wykresem, ale konkretnym argumentem pokazującym realność zagrożenia.
Coraz częściej instytuty sejsmologiczne udostępniają w czasie rzeczywistym sejsmogramy z wybranych stacji na swoich stronach internetowych. Umożliwia to mieszkańcom samodzielne śledzenie aktywności sejsmicznej w regionie. Taka transparentność danych pomaga przeciwdziałać dezinformacji i mitom na temat trzęsień ziemi. Zrozumienie, że każdy większy wstrząs pozostawia ślad w gęstej sieci sejsmologicznej, wzmacnia przekonanie o obiektywnym, naukowym charakterze oceny ryzyka.
Przyszłość badań sejsmicznych i rozwój sejsmogramów
Przyszłość sejsmogramów wiąże się zarówno z rozwojem instrumentów pomiarowych, jak i nowych metod interpretacji. Miniaturyzacja sensorów oraz spadek kosztów ich produkcji umożliwiają tworzenie bardzo gęstych sieci sejsmicznych, obejmujących nie tylko specjalistyczne stacje, ale również czujniki instalowane na infrastrukturze miejskiej, w tunelach czy nawet w smartfonach. Dane z takich rozproszonych źródeł mogą być łączone w jeden system, w którym każdy sejsmogram, choć lokalnie prosty, przyczynia się do lepszego zrozumienia globalnego pola drgań.
Nowym kierunkiem jest także wykorzystanie światłowodów jako sejsmometrów rozproszonych. Technika ta, znana jako DAS (Distributed Acoustic Sensing), pozwala traktować długie odcinki kabli światłowodowych jako linie czujników rejestrujących deformacje. Uzyskane w ten sposób sejsmogramy nie pochodzą z pojedynczego punktu, lecz z tysięcy wirtualnych sensorów rozmieszczonych wzdłuż światłowodu. Umożliwia to bardzo dokładne mapowanie pola drgań, co ma znaczenie zarówno dla sejsmologii, jak i dla monitoringu infrastruktury krytycznej.
Równocześnie rozwijają się metody inwersji sejsmicznej i modelowania numerycznego. Złożone sejsmogramy, które kiedyś były trudne do interpretacji, dziś można dopasowywać do symulacji komputerowych uwzględniających trójwymiarową, anizotropową strukturę Ziemi. Porównując zapis obserwowany z symulowanym, naukowcy iteracyjnie poprawiają modele wnętrza planety. W ten sposób każdy nowy sejsmogram – czy to z dużego trzęsienia, czy mikrosejsmu – wnosi wkład w coraz dokładniejszy obraz geologicznej rzeczywistości.
FAQ – najczęściej zadawane pytania o sejsmogramy
Do czego służy sejsmogram w praktyce?
Sejsmogram służy przede wszystkim do rejestrowania i analizy drgań podłoża, co umożliwia określenie lokalizacji i wielkości trzęsień ziemi oraz ocenę ich wpływu na infrastrukturę. W praktyce wykorzystuje się go przy tworzeniu map zagrożenia sejsmicznego, projektowaniu budynków odpornych na wstrząsy i budowie systemów wczesnego ostrzegania. Dane sejsmograficzne są także podstawą badań nad budową wnętrza Ziemi oraz poszukiwaniem złóż surowców naturalnych.
Czym różni się sejsmogram od sejsmografu i sejsmometru?
Sejsmogram to zapis drgań podłoża w funkcji czasu, najczęściej w formie wykresu cyfrowego lub dawniej – linii na papierze. Sejsmometr to czujnik mierzący ruch gruntu, zbudowany zwykle z masy bezwładnej i układu przetwarzającego sygnał mechaniczny na elektryczny. Sejsmograf bywa rozumiany jako kompletne urządzenie pomiarowo-rejestrujące, obejmujące sejsmometr oraz system zapisu danych. W praktyce, w języku potocznym nazwy te bywają mylone, lecz w geofizyce zachowuje się to rozróżnienie dla precyzji.
Jak na podstawie sejsmogramu określa się epicentrum trzęsienia?
Epicentrum wyznacza się, porównując sejsmogramy z wielu stacji. Najpierw odczytuje się czasy nadejścia fal P i S na każdym zapisie – ich różnica pozwala obliczyć odległość stacji od ogniska trzęsienia. Następnie na mapie wokół każdej stacji zakreśla się okręgi o promieniu odpowiadającym tej odległości. Punkt, w którym okręgi z kilku stacji przecinają się, wskazuje położenie epicentrum. Dokładniejsze metody wykorzystują też pełne kształty fal i zaawansowane algorytmy inwersji sejsmicznej.
Czy sejsmogramy rejestrują tylko trzęsienia ziemi?
Sejsmogramy rejestrują wszelkie drgania gruntu, nie tylko naturalne trzęsienia. Widoczne są na nich także wstrząsy wywołane działalnością górniczą, wybuchy przemysłowe, uderzenia meteoroidów, a nawet fale oceaniczne powodujące mikrosejsmy. W obszarach miejskich zapis zawiera ślad ruchu samochodów, pociągów czy ciężkich maszyn. Dzięki analizie częstotliwości i amplitud można rozróżnić poszczególne typy źródeł, co pozwala oddzielić interesujące zdarzenia sejsmiczne od tła generowanego przez człowieka.
Czy laik może nauczyć się czytać sejsmogram?
Podstawowe elementy sejsmogramu są stosunkowo proste do zrozumienia: oś pozioma to czas, pionowa – miara drgań, a wyraźne skoki oznaczają nadejście fal sejsmicznych. Laik może nauczyć się rozpoznawać momenty przybycia fal P i S oraz odróżniać silniejsze wstrząsy od słabszych. Jednak zaawansowana interpretacja, obejmująca wyznaczanie głębokości ogniska, mechanizmu uskokowego czy struktury wnętrza Ziemi, wymaga znajomości geofizyki, matematyki i korzystania ze specjalistycznego oprogramowania.
